Онцлох мэдээ: 2020 оны 3 дугаар сарын 21 -ний өдрийн байдлаар Монгол орны нийт газар нутгийн 15.8 % нь цастай ба дундаж зузаан нь 14 см, цасан дахь усны нөөц 3.71 шоо.км  байна. Жишээлбэл: Увс нуур болон Тэс, Идэр, Шишхэд голын сав газруудын 60-80% нь цастай, цасан дахь усны нөөц нь дунджаар  0.64 шоо.км  байгаа бол Хяргас нуур, Завхан,  Дэлгэрмөрөн, Чулуут  голуудын  савын 30%  цастай,  цасан дахь усны нөөц 0.55 шоо.км байна. Цаашид урин дулаан цаг ирж буйтай уялдаад гол мөрний мөсний үзэгдэл улам идэвхижиж, цөнгийн хахаа, мөсөн дээгүүр ус урсах, хайлсан цас, мөс зэргээс шалтгаалан ус эргээсээ хальж орчин тойрны газар усанд автан, голын эрэг, татмаар нутаглаж буй ард иргэдэд аюул учруулж болзошгүй байна. Иймд том жижиг гол, сайр жалгын эрэг хөвөөнөөс зайдуу суурьшиж нуудлэх, гуу жалга, далан , шуудууг цэвэрлэж ус урсахад чөлөөтэй болгох, амьтны сэг зэмээр цасны ус дамжин голруу орж ус бохирдуулах өвчин эмгэг тараах аюултай тул холбогдох байгуулагаас зохих арга хэмжээг цаг алдалгүй авч цэвэрлэгээ устгал хийхийг зөвлөж байна.  Мөн гол мөрөн, нууранд мөсний үзэгдэл эрчимшиж, мөсний зузаарлын эрчим буурч мөс өргөгдөн хэврэгшиж байгаа тул мөс цөмрөх аюулаас урьдчилан сэргийлэхийг онцгойлон анхааруулж байна. Гадаргын усны судалгааны хэлтэс 2020-03-21

Ажиглалтын мэдээ > Орчны шинжилгээний мэдээ
Шинэчлэгдсэн: 2019-02-02 10:57:09

Хэвлэх

Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-2-01

Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм

2019 оны нэгдүгээр сарын гуравдугаар арав хоног

  1. Хойт мөсөн далайн ай савын гол, мөрөн

Хоёрдугаар сарын 1-ний өдрийн байдлаар Хөвсгөлийн уулсаас эх авсан Дэлгэрмөрөн, Эг, Бэлтэс, Бүгсий, Үүр, Шишхэд зэрэг голууд 30-140 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй болсон ба мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5-30 см нэмэгдсэн байна. Эдгээр голуудын мөсний зузаан 2018 оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 10-35 см ахиу байгаа бол ус судлалын Эг-Хатгал харуул орчимд 20-65 см нимгэн  мөстэй харз гүйх үзэгдэл зонхилж байна.

Хангай нурууны араас усжих Идэр, Хануй, Чулуут, Суман, Хойттамир, Урдтамир голын мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5-20 см нэмэгдэж 50-145 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй болсон байна. Хануй болон Идэр голын эхээр гол ёроолдож хөлдсөн бол Чулуут гол Чулуут сум орчимд харз гүйх үзэгдэл голлон ажиглагдаж байна. Хангайн арын голуудын мөсний зузаан өмнөх оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 10-35 см ахиу харин Идэр голын дунд хэсэг, Суман, Урдтамир голын хувьд 10-40 нимгэн мөсөн бүрхүүлтэй байна.

Хэнтий нурууны баруун хажуугийн Хүдэр, Хараа, Ерөө, Сөгнөгөр, Шивэрт Тэрэлж болон Туул голын нийт уртын дагууд 55-120 см зузаан мөстэй ба энэ нь өнгөрсөн арав хоногоос 5-15 см нэмэгдсэн байна. Эдгээр голуудын мөсний зузаан 2018 оны мөн үеийнхээс 5-10 см ахиу харин олон жилийн дунджаас 10-30 см нимгэн байна. Харин Тэрэлж, Сэлбэ,Улиастай голын мөсний зузаан олон жилийн дундаж болон өнгөрсөн оны мөн үеэс 25-55 см ахиу байна.

Сэлэнгэ мөрөн Орхон голын дагууд 50-125 см зузаан мөстэй ба энэ нь 1 дүгээр сарын 21-ний өдрийнхөөс 5-10 см нэмэгдсэн ерөнхий хандлагатай байна.  Сэлэнгэ мөрөн Орхон голын нийт уртын дагууд мөсний зузаан өнгөрсөн оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 5-10 см зузаан байна.  

   2.Номхон далайн ай савын гол, мөрөн

Хэнтий нурууны ар, зүүн хажуугаас эхтэй Хурх, Барх, Эг, Балж, Онон, Хэрлэн, Их Хянганы нуруунаас эхтэй Халх голын дагууд 40-155 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй ба мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5-10 см нэмэгдсэн байна. Улз голын нийт уртын дагууд гол ёроолдсон байна. Хэнтийн зүүн хажуугийн голуудын мөсний зузаан 2018 оны мөн үе болон олон жилийн дунджаас 10-40 см ахиу байна.  

             3. Төв Азийн гадагш урсацгүй ай сав                

            Алтай нуруу болон түүний салбар уулсаас усжих Ховд, Буянт, Булган, Сагсай, Дундцэнхэр, Чонохарайх, Төгрөг, Долооннуур зэрэг голууд 50-135 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй байгаа ба энэ нь өнгөрсөн хугацаанаас 5-45 см нэмэгдсэн байна. Эдгээр голуудын мөсний зузаан нь олон жилийн дундаж болон  өмнөх оны мөн үеэс 10-25 см ахиу харин Ховд, Сагсай, Харбут, Төгрөг гол 5-30 см нимгэн байна. Харин Турган, Харбут, Чигэртэй зэрэг голууд ёроолдоо хүртэл хөлдсөн байна.

Хангай нурууны өврийн Богд, Чигэстэй, Буянт, Хүнгүй, Завхан, Зүйл, Шарга, Түй, Байдраг, Шаргалжуут зэрэг голуудын мөсний зузаан өнгөрсөн хугацаанаас 5-15 см нэмэгдэж, 50-120 см зузаан мөсөн  бүрхүүлтэй болсон ба Богд, Хүнгүй, Яруу, Хожуул, Завхан /Гуулин орчимд /, Зүйл, Түй, Заг, Шаргалжуут, Цагаантуруут, Шар ус, Онги /Сайхановоо/, Зэгстэй, Таац зэрэг голууд ёроолдож хөлдсөн байна. Хангайн өврийн голуудын мөсний зузаан өнгөрсөн  оны мөн үе болон олон жилийн дунджаж зузаанаас ийнхээс 10-40 см ахиу байна.

Увс нуурын савын Чигж, Хархираа, Баруунтуруун, Түргэн, Тэс, Намир, Хариг зэрэг голуудын мөсний зузаан өмнөх арав хоногоос 5 см орчим нэмэгдэж, 25-100 см зузаан мөсөн бүрхүүлтэй байгаа ба мөсний зузаан олон жилийн дундаж болон 2018 оны мөн 15-65 см нимгэн байна.  

            Нэгдүгээр сарын гуравдугаар арав хоногийн байдлаар Монгол орны ихэнх гол мөрөнд тогтвортой мөсөн бүрхүүл тогтож, мөсний зузаан эрчимтэй нэмэгдэж байгаа хэдий ч  нуурын толио болон голын нийт уртын дагууд мөсний зузаан харилцан адилгүй байгаа ба мөсний даац хүн, мал, машин тэрэг явахад аюулгүй хэмжээнд хүрч бэхжээгүй байгаа тул цаг хожих, зам товчлох зэргээр мөсөн дээгүүр явах, авто тээвэр хийхгүй байхыг  онцгойлон анхааруулж байна.

Зарим томоохон гол мөрний мөсний зузааныг тухайн үеийн олон жилийн дундаж утгатай харьцуулан хүснэгтэнд үзүүлэв.

 

  д/д

 

Гол-харуулын нэр

Олон жил

 

Мөсний зузаан, 2018.2.01

Мөсний зузаан, 2019.02.01

Дундаж

Хамгийн их

Мөсний зузаан, см

1

Сэлэнгэ мөрөн- Хялгант сум

77

112

90

85

2

Сэлэнгэ мөрөн - Сүхбаатар

70

120

58

60

3

Дэлгэрмөрөн гол-Мөрөн сум

89

146

102

118

4

Эг гол-Эрдэнэбулган сум

64

102

51

88

5

Идэр гол-Их-Уул сум

62

62

60

52

6

Орхон гол-Орхон сум / Сэлэнгэ /

86

149

113

98

7

Орхон гол-Сүхбаатар сум

85

124

72

85

8

Туул гол-Улаанбаатар хот

87

163

74

77

9

Ерөө гол-Ерөө сум

95

175

90

92

11

Хараа гол-Баруунхараа сум

68

104

116

64

13

Онон гол-Биндэр сум

93

145

80

82

14

Хэрлэн гол-Өндөрхаан сум

90

156

 

53

93

15

Хэрлэн гол-Чойбалсан сум

77

136

76

95

16

Халх гол-Сумбэр сум

108

145

120

100

17

Ховд гол – Өлгий сум

114

186

113

135

18

Булган гол-Булган сум

78

132

62

74

19

Түй гол-Баянхонгор сум

60

121

41

69

20

Завхан гол-Гуулин сум

99

185

108

116

Гадаргын усны судалгааны хэлтэс

2019.02.01

Текст мэдээний жагсаалт

Гарчиг Үүсгэсэн огноо Хандалт
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-21 2020-03-21 40
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-11 2020-03-11 296
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-03-02 2020-03-02 612
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-02-21 2020-02-21 431
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-02-12 2020-02-13 425
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-02-02 2020-02-03 249
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-01-22 2020-01-22 282
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-01-12 2020-01-13 455
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2020-01-02 2020-01-02 368
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-12-21 2019-12-23 420
Гол мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-12-12 354
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-12-01 2019-12-03 494
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-11-21 2019-11-21 549
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-11-11 2019-11-11 601
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-11-01 2019-11-01 624
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-10-22 2019-10-22 626
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-10-12 2019-10-12 702
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-10-02 2019-10-03 772
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-09-22 2019-09-24 599
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-09-12 2019-09-16 799
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-09-02 2019-09-04 806
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-08-21 2019-08-21 812
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-08-12 2019-08-12 928
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-08-02 2019-08-02 952
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-07-22 2019-07-22 802
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-07-13 2019-07-16 790
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-07-03 2019-07-03 936
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-06-22 2019-06-22 891
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-06-12 2019-06-12 903
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-06-02 2019-06-03 951
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-05-21 2019-05-21 903
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-05-12 2019-05-13 890
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-05-02 2019-05-02 854
Гол, мөрний усны горимын тойм 2019-04-21 2019-04-23 820
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-04-11 2019-04-12 722
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-04-01 2019-04-02 955
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-03-22 2019-03-25 1019
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-03-11 2019-03-12 1807
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-03-01 2019-03-01 973
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-02-21 2019-02-22 1030
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-2-11 2019-02-15 971
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-2-01 2019-02-02 914
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-01-21 2019-01-23 893
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-01-11 2019-01-11 1006
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2019-01-01 2018-12-21 1042
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-12-12 2018-12-12 1174
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-12-01 2018-12-06 995
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-21-11 2018-11-21 1089
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2018-11-11 2018-11-12 1079
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-11-01 2018-11-02 959
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-10-21 2018-10-22 1023
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-10-11 2018-10-15 1029
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-10-03 2018-09-21 1134
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-09-11 2018-09-11 1245
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-08-21 2018-08-23 1223
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-08-01 2018-08-13 1228
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-31 2018-07-31 1418
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-21 2018-07-23 1321
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-10 2018-07-10 1247
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-07-02 2018-07-02 1352
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-06-21 2018-06-25 1165
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-06-11 2018-06-12 1254
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-06.01 2018-05-22 1954
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-05-11 2018-05-11 1318
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-05-02 2018-05-02 1333
Гол, мөрний усны горимын тойм 2018-04-20 2018-04-20 1509
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-04-11 2018-04-12 1431
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-04-01 2018-04-03 1468
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-03-21 2018-03-12 1529
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-03-01 2018-03-02 1464
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-02-21 2018-02-22 1565
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-02-11 2018-02-12 1686
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-02-01 2018-02-02 2112
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-01-21 2018-01-22 1729
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-01-11 2018-01-12 1556
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2018-01-01 2018-01-02 1351
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-21 2017-12-22 1377
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-11 2017-12-12 1440
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-02 2017-12-04 1253
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-12-02 2017-12-02 1448
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-11-21 2017-11-21 1605
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм 2017-11-11 2017-11-11 1803
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл, зузааны тойм 2017-11-01 2017-11-01 1903
Гол мөрний усны горимын тойм 2017-10-21 2017-10-21 2016
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-10-11 2017-10-03 1154
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-09-21 2017-09-22 1289
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-09-11 2017-09-12 1342
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-09-01 2017-09-01 1676
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-08-22 2017-08-22 1525
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-08-11 2017-08-11 1619
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-08-01 2017-08-01 1234
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-07-21 2017-07-24 1173
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-07-12 2017-07-13 1120
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-06-22 2017-06-22 1217
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-06-12 2017-06-12 1275
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-06-02 2017-06-02 1183
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-05-22 2017-05-22 1047
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-05-11 2017-05-12 1384
Гол, мөрний усны горимын тойм 2017-05-01 2017-05-02 1241
Хаврын шар усны үерийн сэрэмжлүүлэх мэдээ /2017.04.04/ 2017-04-04 1265
Хаврын шар усны үер болон мөс цөмрөх аюулаас сэрэмжлүүлэх мэдээ /2017-03-21/ 2017-03-21 1195
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2017-04-11/ 2016-11-11 1816
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-11-01/ 2016-11-02 2178
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-10-21 2016-10-21 1680
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-10-11 2016-10-12 1229
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-10-01 2016-10-03 1228
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-09-23 2016-09-15 1212
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-09-01 2016-09-01 1187
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-08-22 2016-07-22 1653
Гол, мөрний усны горимын тойм /2016-07-11/ 2016-06-20 2050
Гол, мөрний усны горимын тойм/2016-06-10/ 2016-06-10 1787
Гол, мөрний усны горимын тойм/2016-06-01/ 2016-06-02 1728
Гол, мөрний усны горимын тойм 2016-05-20 1305
Гол, мөрний усны горимын тойм /2016-05-11/ 2016-05-11 1611
Гол, мөрний усны горимын тойм /2016-05-02/ 2016-05-02 1495
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-04-21/ 2016-04-21 1614
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-04-11/ 2016-04-12 1639
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-04-01/ 2016-04-02 1629
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-03-21/ 2016-03-22 2241
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-03-11/ 2016-03-11 1733
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-03-01/ 2016-03-01 2455
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-02-21/ 2016-02-22 1768
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-02-11/ 2016-02-11 1445
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-02-01/ 2016-02-02 1445
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-01-21/ 2016-01-22 1335
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2016-01-11/ 2016-01-11 1498
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2016-01-01/ 2016-01-01 1577
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм/2015-12-21/ 2015-12-22 1427
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2015-12-11/ 2015-12-11 1513
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2015-12-01/ 2015-12-02 2214
Гол, мөрний мөсний үзэгдэл ба зузааны тойм /2015-11-22/ 2015-11-23 1507
Гол, мөрний усны горимын тойм/2015-11-11/ 2015-11-11 1483
Гол, мөрний усны горимын тойм/2015-11-01/ 2015-11-02 1506
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-10-21/ 2015-10-21 1531
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-10-11/ 2015-10-12 1489
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-10-01/ 2015-10-02 1514
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-09-21/ 2015-09-21 1529
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-09-11/ 2015-09-11 1627
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-09-01/ 2015-09-02 1537
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-08-11/ 2015-07-31 1747
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-07-21/ 2015-07-21 1762
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-07-01/ 2015-07-12 1771
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-07-11/ 2015-07-10 1693
Наадмын өдрүүдийн гол мөрний усны түвшний төлөв байдал 2015-07-10 1762
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-06-11/ 2015-06-12 1689
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-06-01/ 2015-06-02 4095
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-05-21/ 2015-05-22 4409
Гол, мөрний усны горимын тойм /2015-05-11/ 2015-05-12 3196
Улаанбаатар - 2020/03/29

20 цаг

3 37
O
CF
Утаа

0 м/с

ӨНӨӨДӨР - 2020/03/29

8 46
O
CF
Багавтар үүлтэй

9 м/с

Шинэ мэдээ

Санал асуулга

"Бороо шивэрнэ" гэсэн хэллэгтэй урьдчилсан мэдээг та юу гэж ойлгодог вэ?

google play app store